احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

459

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

انتخاب شده‌اند و ظن قوى ميرود كه همين روزها كابينه مزبور تشكيل شود پس از محاصره مدارس نظامى كه طرفدار كوميته نجات بودند و زدوخورد در تلفونخانه و تلفات زياد از طرفين تمام شهر دست كوميته انقلابى است و امروز در شهر تيراندازى نشده ولى دستجات عملجات و سربازان در كوچه‌ها حركت ميكنند بواسطه بسته بودن بانكها و دكاكين مردم به كلى مستأصل شده‌اند در مسكو زدوخورد باقى و تلفات خيلى زياد بواسطهء نرسيدن تلگراف و پست سفارت از وزارتخانه و قنسولگريهاى دولت عليه در روسيه به كلى بىخبر است . » طهران وزارتخارجه تلگراف رمز مورخهء غره صفر 1336 - 4 نوامبر 1917 « عطف 23 قشون طرفدار حكومت موقتى پس از شكست در جنگهائيكه در حوالى پطروگراد شد تسليم قشون كوميته انقلابى نظامى گرديد ژنرال كراسنو فرمانده قشون دولتى و وينسكى كوميسر دولتى در فرونت شمالى با تمام اركان حربيه حبس كرنسكى فرار و معلوم نيست كجا رفته است به اين جهة فرماندهى كل قشون فرونت به ژنرال دوخونين رئيس اركان حربيه كل فرونتها محول گرديد در مسكو هنوز زدوخورد باقى است كوميته انقلابى نظامى اين عده قشون بكمك كوميته مسكو فرستاد از قرار اخباريكه ميرسد در مسكو تلفات خيلى زيادى شده هوتل ناسيونال كه از بهترين هوتل‌هاى مسكو است و كليساى قديم و تاريخى و قسمت بزرگ كرمله كه قشون طرفدار دولت موقتى آنجا را محل دفاع خود قرار داده بودند به كلى منهدم تمام محلهء نيسكيتس كايا سوخته در داخلهء روسيه هم در غالب شهرها بين طرفداران دولت موقتى و هواخواهان ماكسيماليست زدوخورد است ژنرال كالدوين رئيس منتخب‌شده قزاقهاى دون با عده زيادى قزاق سواره‌نظام و پياده‌نظام و توپخانه از جنوب خيال حمله بمسكو دارد و عجالة تا شهر خاركوف و رونژ آمده چون از يكطرف اتفاق بين فرقه ماكسيماليست‌ها و ساير فرق دموكرات و سوسياليست‌ها حاصل نشده است و مخالفت باقى است و از طرف ديگر كوميته مركزى اتحاد كل مستخدمين و عملجات راه‌آهن روسيه تصميم گرفته‌اند در صورت عدم موافقت بين فرق مزبور تعطيل عمومى اعلان كنند لهذا پيشرفت اقدامات كالدوين با فقدان راه‌آهن مشكل خواهد بود سه‌شنبه چهارشنبه پنجشنبه تلگرافخانه بسته بود اين است كه تلگراف سه‌شنبه را امروز فرستادم تلگراف نمره 44 آخر وزارتخارجه زيارت شد عجالة هيچ اقدامى بواسطه فقدان دولت رسمى و تعطيل وزارتخارجه ممكن نيست . » طهران وزارتخارجه تلگراف رمز مورخ 4 صفر 1336 - 7 نوامبر 1917 « شهر مسكو و قازان دست ماكسيمايست ها اتفاق بين فرق دموكراتها حاصل نشده وزارتخانه‌ها در حالت گرو باقى است اگرچه ماكسيمايستها جبرا زمام امور بدست گرفته‌اند ولى تمام ادارات از تمكين و خدمت امتناع حتى در خود فرقه ماكسيمايستها اختلاف حاصل تمام كميسرها غير از لنين و تروتسكى استعفا دو هفته است كه در روسيه هيچ دولتى وجود ندارد . » طهران وزارتخارجه تلگراف مورخهء 6 صفر 1336 - 9 نوامبر 1917 « رئيس شوراى كميسرهاى ملى لنين بفرمانده كل قشون حكم كرده است برؤساى قشون دشمن تكليف متاركه فورى نموده كه مذاكرات صلح شروع شود و در حكم مزبور نيز قيد شده كميسر وزارتخارجه رسما در اينباب سفراى دول متفقه را مستحضر ساخته كميسر وزارتخارجه تروتسكى يادداشت رسمى فقط بسفارتخانهاى دول متفقه نوشته كه در آن پس از معرفى حكومت كميسرهاى ملى تصميم مجلس تمام شوراهاى كارگران و سربازان روسيه را در خصوص متاركه جنگ صلح موافق اصول دموكراتيك يعنى بىانضمام خاكى و غرامت جنگ و آزادى ملل اعلان و مخصوصا اضافه مىكند كه در اين يادداشت حكم تكليف رسمى متاركه جنگ را در تمام فرونتها و افتتاح مذاكرات صلح را دارد عجالة معلوم نيست كه فرمانده كل قشون حكم فوق الذكر را مجرى خواهد داشت يا نه و سفراى متفقين چه جوابى به اين يادداشت خواهند داد ظن قوى ميرود كه بلاجواب بگذارند چگونگى را در ثانى معروض و ضمنا عرض مينمايد كه حكومت كميسرهاى ملى را تاحال هيچيك از دول نشناخته و هنوز بدول بيطرف خودشان را معرفى نكرده‌اند تعليقه نمره 4846 / 12666 زيارت گرديد . » طهران وزارتخارجه تلگراف صفر 1336 - نوامبر 1917 عطف 216 ژنرال دوخونين فرمانده كل قشون امتناع از اجراى حكم دخول در مذاكرات رؤساى قشون براى متاركه جنگ نمود هيئت كميسر مشار اليه را معزول و كرينكو كميسر وزارت جنگ را باوجود اينكه فقط رتبه نيابت سيم فوج را دارد فرمانده كل قشون نمودند مشاراليه خطابهء بقشون صادر و در آن افواج را دعوت مىكند كه از ميان خود نمايندگان انتخاب نمايند و هر فوجى مستقيما داخل مذاكرات با دشمن براى متاركه جنگ شود و نتيجه را بكميسرها اطلاع بدهند ولى حق امضاى قرارداد متاركه فقط با هيئت كميسرها خواهد بود آنجا معروف است كه آلمانها از دخول مذاكرات و متاركه جنگ امتناع خواهند نمود دليل آن را ميگويند عدم شناسائى حكومت حاليه از طرف تمام روسيه و دول خارجه است ولى ظن قوى ميرود كه طبعا خود به خود قطع عمليات نظامى در فرونت روس شود ديروز كميسر وزارت خارجه مراسلهء نيز بوزيرمختارهاى دول بيطرف